ગૌતમ બુદ્ધ સાથે જોડાયેલી ઘણી વાતો છે, જેમાં જીવનને સુખી અને સફળ બનાવવાનાં સંદેશ પણ છુપાયેલા છે. બુદ્ધ પણ તેમના શિષ્યોને વિવિધ ઘટનાઓની મદદથી ઉપદેશ આપતા હતા. તેમનો એક શિષ્ય હતો જે બીજા કરતાં વધારે બોલતો ન હતો. તે ફક્ત પોતાના કામ પર જ ધ્યાન આપતો, કામ પૂરું થયા પછી તે એકાંતમાં જઈને ધ્યાન કરવા બેસી જતો હતો.
બુદ્ધના અન્ય શિષ્યો દરેક સાથે સુમેળમાં રહેતા હતા, માત્ર એક શિષ્યએ એકાંતમાં રહેવાનું પસંદ કર્યું હતું. અન્ય શિષ્યોને લાગવા માંડ્યું કે તે અહંકારી છે, તેથી જ તે અમારી સાથે વાત કરતો નથી.
કેટલાક શિષ્યો એકાંતમાં રહેતા શિષ્ય વિશે બુદ્ધને ફરિયાદ કરવા લાગ્યા. બુદ્ધે વિચાર્યું કે ઘણા બધા શિષ્યો છે, કેટલાક લોકો એકબીજા સાથે સંકલન કરી શકતા નથી, તેથી જ તેઓ ફરિયાદ કરી રહ્યા છે, એકબીજાનું ખરાબ બોલી રહ્યા છે. એ જ રીતે, કેટલાક શિષ્યો એકાંતમાં રહેતા શિષ્ય વિશે ખરાબ બોલે છે. આવું વિચારીને બુદ્ધે શિષ્યની આ વાત પર બહુ ધ્યાન આપ્યું ન હતું.
ધીરે ધીરે એ શિષ્યની દુષ્ટતા વધવા લાગી. જ્યારે તે શિષ્યની ફરિયાદો બુદ્ધ સુધી વધુને વધુ પહોંચવા લાગી, ત્યારે બુદ્ધે વિચાર્યું કે, આ શિષ્ય સાથે વાત કરવી પડશે, તેના માટે આટલી બધી ફરિયાદો કેમ આવે છે?
એક દિવસ બુદ્ધે એકાંતમાં રહેતા શિષ્યને પૂછ્યું, તમે આવું કેમ કરો છો? દરેક વ્યક્તિ તમારા વિશે ફરિયાદ કરે છે.
તે શિષ્યએ કહ્યું કે તથાગત તમે જાહેરાત કરી છે કે, તમે થોડા દિવસોમાં આ દુનિયા છોડી જશો, તેથી મેં નક્કી કર્યું છે કે જ્યાં સુધી તમે અહીં છો ત્યાં સુધી મારે તમારાથી એકાંત અને મૌનનું મહત્ત્વ સમજવું જોઈએ. તમારા પછી મને બીજા કોઈ આ વાતો કેવી રીતે સમજાવશે?.
શિષ્યની વાત સાંભળીને બુદ્ધે અન્ય શિષ્યોને કહ્યું કે તમે બધા આ શિષ્ય વિશે ખોટી ફરિયાદો કરો છો. તમે તેમને જાણ્યા વિના તેના વિશે તમારો ખોટો અભિપ્રાય રચ્યો છે. તમે કંઈક જોયું અને કંઈક સમજ્યું. તમને બધાને બીજાને ખોટી રીતે જજ કરવાની આદત છે. ધ્યાનમાં રાખો કે, આપણે કોઈ પણ વ્યક્તિ માટે ઉતાવળમાં કોઈ અભિપ્રાય ન બાંધવો જોઈએ. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિને મળો, ત્યારે તેના વિશે કોઈ પૂર્વ-નિર્ણય ન કરો. પહેલા તે વ્યક્તિની ગતિવિધિઓ જુઓ, સમજો અને પછી કોઈ નિષ્કર્ષ પર આવો.
