કોહિનૂર હીરાનો ઈતિહાસ શું છે ?
કોહિનૂર હીરાની શોધ લગભગ 800 વર્ષ પહેલા આંધ્ર પ્રદેશના ગુંટુર જિલ્લામાં સ્થિત ગોલકોંડા ખાણમાંથી કરવામાં આવી હતી. તે સમયે તે વિશ્વનો સૌથી મોટો હીરો માનવામાં આવતો હતો. જેનું કુલ વજન 186 કેરેટ હતું. જોકે ત્યારપછી આ હીરાને ઘણી વખત કાપવામાં આવ્યો છે. જે બાદ હવે તેનું મૂળ સ્વરૂપ 105.6 કેરેટ છે. તેનું કુલ વજન 21.2 કેરેટ છે. જો કે, તે હજી પણ વિશ્વના સૌથી મોટા પોલિશ્ડ હીરાનું બિરુદ ધરાવે છે. કહેવાય છે કે આ હીરો જમીનથી માત્ર 13 ફૂટની ઊંડાઈએથી મળી આવ્યો હતો.
કોહિનૂરના પ્રથમ માલિક કોણ હતા ?
જ્યારે આ 800 વર્ષ જૂનો હીરો ગોલકોંડાની ખાણમાંથી કાઢવામાં આવ્યો હતો, ત્યારે તેના પ્રથમ માલિક કાકટિયા રાજવંશ હતો. એવું કહેવાય છે કે કાકટિયા વંશે આ હીરાને તેમની કુળદેવી ભદ્રકાળીની ડાબી આંખમાં મૂક્યો હતો. ત્યારપછી 14મી સદીમાં અલાઉદ્દીન ખિલજીએ આ હીરાને કાકટિયાઓ પાસેથી લૂંટી લીધો હતો. જે બાદ પાણીપતના યુદ્ધમાં મુઘલ સ્થાપક બાબરે આગ્રા અને દિલ્હીના કિલ્લાઓ જીતીને આ હીરાને કબજે કર્યો હતો.
કોહિનૂર પહેલીવાર ભારતની બહાર ક્યારે ગયો હતો ?
આ પછી ઈરાનના શાસક નાદિર શાહે 1738માં મુઘલો પર હુમલો કર્યો અને તેમને હરાવીને 13માં મુઘલ સમ્રાટ અહેમદ શાહ પાસેથી આ હીરાને છીનવી લીધો અને પહેલીવાર ભારતની બહાર લઈ ગયા. નાદિર શાહે મોગલો પાસેથી મોરનું સિંહાસન પણ છીનવી લીધું હતું અને એવું માનવામાં આવે છે કે નાદિર શાહને આ હીરો મોર સિંહાસનમાં જડવામાં આવ્યો હતો.
કોહિનૂરનું નામ કેવી રીતે પડ્યું ?
પ્રથમ વખત નાદિર શાહે આ હીરાનું નામ કોહિનૂર રાખ્યું, જેનો અર્થ થાય છે ‘પ્રકાશનો પર્વત’. નાદિર શાહની હત્યા પછી તેના પૌત્ર શાહરૂખ મિર્ઝાને કોહિનૂર મળ્યો, જેણે અફઘાન શાસક અહેમદ શાહ દુર્રાનીની મદદથી ખુશ થઈને તેને કોહિનૂર ભેટમાં આપ્યો. આ હીરાને મહારાજા રણજીત સિંહે 1813માં સોજા શાહને પકડ્યા બાદ ભારત પરત લાવ્યો હતો. જો કે તેના બદલામાં રણજીત સિંહે સોજા શાહને 1.25 લાખ રૂપિયા પણ આપ્યા હતા.
રાણી વિક્ટોરિયા સુધી કેવી રીતે પહોંચ્યો કોહિનૂર ?
29 માર્ચ 1849ના રોજ શીખો અને અંગ્રેજો વચ્ચે બીજું યુદ્ધ થયું. આ યુદ્ધમાં શીખોનું શાસન સમાપ્ત થયું. આ પછી મહારાજા ગુલાબ સિંહની અન્ય સંપત્તિઓ સાથે, કોહિનૂર પણ રાણી વિક્ટોરિયાને સોંપવામાં આવ્યો હતો. પછી તેને 1850માં બકિંગહામ પેલેસમાં લાવવામાં આવ્યો અને રાણી વિક્ટોરિયાને આપવામાં આવ્યો અને ડચ કંપની કોસ્ટરે આ હીરાને 38 દિવસ સુધી કોતર્યો અને પછી તેને રાણીના તાજમાં સેટ કરવામાં આવ્યો હતો.
