વર્ષ 2014થી ભારતની વન ચાઇના પોલીસી પર મૌનને કારણે ચીનમાં ઘણી અસ્વસ્થતા છે. તિબેટ ઉપરાંત તાઈવાન સાથે પણ ભારતના સંબંધોમાં તેજી આવી છે.
તિબેટના ધાર્મિક નેતા દલાઈ લામા(Dalai Lama)એ કહ્યું છે કે ચીન અલગ અલગ રીતે તેમનો સંપર્ક કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. તેમનું કહેવું છે કે તેઓ ચીન સાથે વાતચીત માટે તૈયાર છે. ચીન પણ સમજી ગયું છે કે તિબેટીયન લોકોની ભાવના કેટલી મજબૂત છે. તિબેટીયન ગુરુએ એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે છેલ્લા કેટલાક સમયથી તિબેટીયન લોકો પણ પોતાની આઝાદીની માંગણી નથી કરી રહ્યા, પરંતુ ચીનમાં રહીને પોતાના અધિકારોની માંગ કરી રહ્યા છે.
દલાઈ લામાએ હિમાચલ પ્રદેશના ધર્મશાળામાં આ વાત કહી છે. દલાઈ લામાના આ નિવેદનને ચીનના વધતા દબાણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્વ તરફથી મળી રહેલા સક્રિય સમર્થન ન મળવાના પરિણામ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તિબેટના આધ્યાત્મિક નેતા દલાઈ લામા સાથે 6 જુલાઈના રોજ તેમના 88માં જન્મદિવસ પર વાત કરી હતી અને દલાઈ લામાના લાંબા આયુષ્ય માટે તેમને જન્મદિવસની શુભેચ્છા પાઠવી હતી. ગલવાન કેસ પછી આ સતત ત્રીજું વર્ષ છે, જ્યારે વડાપ્રધાન મોદીએ દલાઈ લામાને તેમના જન્મદિવસ પર અભિનંદન પાઠવ્યા છે. હિમાચલ પ્રદેશના મુખ્યમંત્રીએ પણ દલાઈ લામાના જન્મદિવસના કાર્યક્રમમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે હાજરી આપી હતી.
વન ચાઇના પોલિસી પર ભારતના વલણમાં બદલાવ આવ્યો
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં તિબેટ અંગે ભારત સરકારનું વલણ પણ બદલાયું છે. વર્ષ 2014થી, વન ચાઇના નીતિ પર ભારત જાણીજોઈને મૌનને રહેવાને કારણે ચીનમાં ઘણી અસ્વસ્થતા છે. ભારત હવે ચીનના દાવાઓ માટે તેના સમર્થનને પુનરાવર્તિત કરતું નથી જેના હેઠળ ચીન તાઇવાન, તિબેટ અથવા અન્ય વિવાદિત વિસ્તારોને તેના હિસ્સા તરીકે દાવો કરે છે. ભારત અને ચીન વચ્ચે 2020ના સીમા વિવાદ બાદથી ભારતે વધુ આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે.
તિબેટ ઉપરાંત તાઈવાન સાથે પણ ભારતના સંબંધોમાં તેજી આવી છે. ગયા અઠવાડિયે, તાઈવાને પણ દિલ્હી અને ચેન્નઈ પછી મુંબઈમાં તેની નવી રાજદ્વારી કાર્યાલય (TECC) ખોલવાની જાહેરાત કરી છે, જેથી કરીને બંને દેશો વચ્ચેના આર્થિક સંબંધો મજબૂત થઈ શકે.
ચીન-તિબેટ સંઘર્ષનો લાંબો ઈતિહાસ
તિબેટીયન લોકો માને છે કે ઐતિહાસિક રીતે તિબેટ એક સ્વતંત્ર પ્રદેશ છે. 1950માં ચીને પોતાનું નિયંત્રણ સ્થાપિત કરવા તિબેટ પર આક્રમણ કર્યું હતું. ત્યારથી તિબેટીયન લોકોનો સંઘર્ષ ચાલુ છે. તિબેટના ધાર્મિક નેતા દલાઈ લામા 1959માં ભારત આવ્યા હતા અને હિમાચલ પ્રદેશના ધર્મશાલામાંથી નિર્વાસિત તિબેટની સરકાર પોતાની સ્વાયત્તતા માટે લડી રહી છે. તિબેટના લોકોનો અહિંસક સંઘર્ષ સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન આકર્ષિત કરવામાં સફળ રહ્યો છે, ત્યારે તિબેટ પ્રદેશમાં ચીન સરકારની દમનકારી કાર્યવાહી પણ સતત વધી રહી છે.
