ગણેશ ચતુર્થીના 4 દિવસ સુધી દુર્વાષ્ટમી વ્રત રાખવામાં આવે છે. જે ભાદ્રપદ માસના શુક્લ પક્ષની અષ્ટમીના દિવસે થશે. આ વખતે 22મી સપ્ટેમ્બરે કરવામાં આવશે. આ દિવસે દુર્વા અર્પણ કરીને ભગવાન ગણેશની વિશેષ પૂજા કરવી જોઈએ.
એવું માનવામાં આવે છે કે આ દિવસે દુર્વા દરમિયાન ગણેશજીની પૂજા કરવાથી તમામ પ્રકારની સમસ્યાઓ દૂર થાય છે અને મનોકામનાઓ પણ પૂર્ણ થાય છે. પુરાણોમાં એક કથા છે. જે મુજબ ગણેશજીએ રાક્ષસ અનલાસુરનો વધ કર્યો અને ત્યારબાદ તેમને દુર્વા અર્પણ કરવામાં આવી. ત્યારથી આ પરંપરા ચાલી આવે છે.
ભગવાન ગણેશને દુર્વા અર્પણ કરવા પાછળ અનલાસુર નામના રાક્ષસ સાથે જોડાયેલી એક કથા છે. કથા અનુસાર અનલાસુરના આતંકને કારણે તમામ દેવતાઓ અને પૃથ્વી પરના તમામ મનુષ્યો ખૂબ જ પરેશાન થઈ ગયા.દેવરાજ ઈન્દ્ર, અન્ય દેવતાઓ અને અગ્રણી ઋષિઓ મહાદેવ પાસે પહોંચ્યા. શિવજીએ કહ્યું કે આ કામ માત્ર ગણેશ જ કરી શકે છે. આ પછી બધા દેવતાઓ અને ઋષિઓ ભગવાન ગણેશ પાસે પહોંચ્યા.
દેવતાઓની પ્રાર્થના સાંભળીને ગણપતિ અનલાસુર સામે લડવા આવ્યા. ઘણા સમયથી અનલાસુરનો પરાજય થતો ન હતો, ત્યારે ભગવાન ગણેશએ તેને પકડી લીધો અને ગળી ગયા. આ પછી ગણેશજીને પેટમાં તીવ્ર બળતરા થવા લાગી.
જ્યારે ઋષિ કશ્યપે દુર્વાના 21 ગાંઠો બનાવીને ભગવાન ગણેશને ખાવા માટે આપ્યા હતા. દુર્વા ખાધી કે તરત જ તેમના પેટની બળતરા ઓછી થઈ ગઈ. ત્યારથી ભગવાન ગણેશને દુર્વા અર્પણ કરવાની પરંપરા શરૂ થઈ.
દુર્વા વિના ધાર્મિક વિધિઓ અને શુભ કાર્ય અધૂરા છે.
તે ખાસ કરીને હિંદુ સંસ્કારો અને ધાર્મિક વિધિઓમાં વપરાય છે. હિન્દુ માન્યતાઓમાં, પ્રથમ પૂજનીય ભગવાન શ્રી ગણેશને દુર્વા ઘાસ ખૂબ પ્રિય છે. તેથી, કોઈપણ પ્રકારની પૂજા અને તમામ પ્રકારના શુભ કાર્યોમાં દુર્વાને પ્રથમ લેવામાં આવે છે.
આ પવિત્ર ઘાસ વિના ગૃહ વાસ્તુ, મુંડન અને લગ્ન સહિતના અન્ય શુભ કાર્યો અધૂરા ગણાય છે. ભગવાન ગણેશની પૂજામાં બે, ત્રણ કે પાંચ દુર્વા અર્પણ કરવાની પદ્ધતિ તંત્ર શાસ્ત્રમાં જોવા મળે છે.
