મંગળવાર, 12 નવેમ્બરે કારતક શુક્લ એકાદશી છે, એવી માન્યતા છે કે આ તિથિએ ભગવાન વિષ્ણુ ઊંઘમાંથી જાગી જાય છે. ભગવાન વિષ્ણુ અષાઢ મહિનાની દેવશયની એકાદશીથી કારતક મહિનાની દેવઉઠી એકાદશી સુધી ચાર મહિના આરામ કરે છે. આ સમય દરમિયાન ભગવાન શિવ સૃષ્ટિને નિયંત્રિત કરે છે. દેવઉઠી એકાદશી પર તુલસી અને શાલિગ્રામના લગ્ન કરાવવાની પણ પરંપરા છે.
ઉજ્જૈનના જ્યોતિષી પં. મનીષ શર્માના જણાવ્યા અનુસાર, લગ્ન, ગૃહ પ્રવેશ, મુંડન, જનોઈ વગેરે ધાર્મિક વિધિઓ માટેનો શુભ સમય દેવઉઠી એકાદશીથી શરૂ થાય છે. જ્યારે ભગવાન વિષ્ણુ આરામ કરે છે, ત્યારે આ ધાર્મિક વિધિઓ માટે કોઈ શુભ સમય નથી, હવે ભગવાન વિષ્ણુ નિંદ્રામાંથી જાગ્યા પછી, તમામ શુભ કાર્યો ફરીથી શરૂ થશે.
આ તારીખે તુલસી અને શાલિગ્રામના વિવાહ કરવામાં આવે છે. તેને દેવ પ્રબોધિની એકાદશી પણ કહેવામાં આવે છે. આ તહેવાર દર વર્ષે કારતક માસના શુક્લ પક્ષની એકાદશીના દિવસે ઉજવવામાં આવે છે. આ ભગવાન વિષ્ણુના જાગરણની તિથિ છે, તેથી તેને દેવઉઠી એકાદશી કહેવામાં આવે છે.
જો તમે દેવઉઠી એકાદશી પર તુલસી અને શાલિગ્રામ જીના વિવાહ કરાવી શકતા નથી, તો આ તહેવાર પર સૂર્યાસ્ત પછી તુલસી પાસે દીવો પ્રગટાવો અને તુલસી ઓઢણી એટલે કે ચૂંદડી ચઢાવો. લાલ બંગડીઓ, કંકુ, બિંદી, ગળાનો હાર અને ફૂલો જેવી વેડિંગ એસેસરીઝ અર્પણ કરો. આ બધી વસ્તુઓ બીજા દિવસે એટલે કે રવિવારે વિવાહિત સ્ત્રીને દાન કરો.
ભગવાન વિષ્ણુ અને મહાલક્ષ્મીની વિશેષ પૂજા કરો. પૂજામાં તુલસીના પાન સાથે મીઠાઈ અર્પણ કરો. પૂજા દરમિયાન ‘ઓમ નમો ભગવતે વાસુદેવાય મંત્ર’નો જાપ કરવો જોઈએ.
સૂર્યાસ્ત પછી તુલસીના પાન ક્યારેય ન તોડવા જોઈએ.
અમાવસ્યા, ચતુર્દશી તિથિ, રવિવાર, શુક્રવાર અને સપ્તમી તિથિના દિવસે પણ તુલસીના પાન તોડવાનું ટાળવું જોઈએ. જો આ દિવસોમાં તુલસીના પાંદડાની જરૂર હોય તો તમે ખરી પડેલા તુલસીના પાનનો ઉપયોગ કરી શકો છો અથવા પૂજામાં રાખેલા જૂના તુલસીના પાનનો ફરીથી ઉપયોગ કરી શકો છો.
જો વર્જિત દિવસોમાં તુલસીનો ઉપયોગ થતો હોય તો તુલસીના પાન તોડીને એક દિવસ પહેલા રાખવા જોઈએ. કોઈપણ કારણ વગર તુલસીના પાન તોડવાનું ટાળો.
